
Τι είναι το ALOPEXY
Το ALOPEXY 50 mg/ml είναι δερματικό διάλυμα που περιέχει μινοξιδίλη (minoxidil) 5%, δηλαδή 50 mg σε κάθε 1 ml, και ανήκει στην κατηγορία των λοιπών δερματολογικών φαρμάκων με κωδικό ATC D11AX01. Χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της ανδρογενετικής αλωπεκίας, της κληρονομικά και ορμονικά επηρεαζόμενης μορφής προοδευτικής αραίωσης των μαλλιών. Το συγκεκριμένο σκεύασμα προορίζεται αποκλειστικά για ενήλικους άνδρες με μέτρια ανδρογενετική αλωπεκία. Εκτός από τη δραστική ουσία, το διάλυμα περιέχει προπυλενογλυκόλη, αιθανόλη 96% και κεκαθαρμένο ύδωρ.
Η μινοξιδίλη είναι περιφερικό αγγειοδιασταλτικό. Όταν εφαρμόζεται στο τριχωτό της κεφαλής μπορεί να διεγείρει την ανάπτυξη των τριχών σε ορισμένα άτομα με ανδρογενετική αλωπεκία, ενώ όταν χορηγείται από το στόμα για την υπέρταση δρα με άμεση περιφερική αγγειοδιαστολή και μείωση των αγγειακών αντιστάσεων.
Δραστική ουσία και μηχανισμός δράσης
Η μινοξιδίλη λειτουργεί ως προφάρμακο: μέσα στον θύλακο της τρίχας μετατρέπεται από ένζυμα σουλφοτρανσφεράσης, κυρίως SULT1A1, στον δραστικό μεταβολίτη θειική μινοξιδίλη. Η ακριβής βιολογία της τριχοφυΐας παραμένει σύνθετη. Έχουν περιγραφεί άνοιγμα ATP-ευαίσθητων διαύλων καλίου, μεταβολές στην αγγειακή και κυτταρική σηματοδότηση, αύξηση παραγόντων όπως ο VEGF και επίδραση στον κύκλο της τρίχας. Κλινικά, η τοπική ουσία φαίνεται να συντομεύει την τελογενή φάση και να ευνοεί την είσοδο του θυλάκου στην αναγενή φάση, ενώ μπορεί να παρατείνει την ανάπτυξη και να αυξήσει το μέγεθος ορισμένων τριχοθυλακίων. Η σχετική βιβλιογραφία για τον μηχανισμό δράσης επισημαίνει πάντως ότι καμία μεμονωμένη βιολογική οδός δεν εξηγεί πλήρως το φαινόμενο.
Αυτό έχει σημασία επειδή η ανδρογενετική αλωπεκία χαρακτηρίζεται από προοδευτική σμίκρυνση των τριχοθυλακίων και παραγωγή λεπτότερων τριχών. Η αγγειοδιαστολή από μόνη της δεν αρκεί ως εξήγηση για το αποτέλεσμα στο τριχωτό. Η σύγχρονη έρευνα αντιμετωπίζει τη δράση της μινοξιδίλης ως συνδυασμό τοπικών κυτταρικών και βιοχημικών επιδράσεων, με σημαντική διακύμανση από άτομο σε άτομο.
Αποτελεσματικότητα
Η τοπική μινοξιδίλη 5% διαθέτει πολυετή κλινική τεκμηρίωση για την ανδρογενετική αλωπεκία. Συγκριτικές δοκιμές και μεταγενέστερες αναλύσεις δείχνουν ότι η συγκέντρωση 5% μπορεί να αυξήσει την πυκνότητα και τον αριθμό των τριχών και, στους άνδρες, συνήθως αποδίδει καλύτερα από χαμηλότερες συγκεντρώσεις. Νεότερη ανάλυση της συγκριτικής αποτελεσματικότητας κατέταξε τη μινοξιδίλη 5% δύο φορές ημερησίως ιδιαίτερα υψηλά μεταξύ των τοπικών επιλογών που εξετάστηκαν για ανδρική ανδρογενετική αλωπεκία. Η ανταπόκριση όμως δεν είναι ομοιόμορφη και ένα μέρος των χρηστών έχει περιορισμένο αισθητικό όφελος.
Με το ALOPEXY το αποτέλεσμα δεν είναι άμεσο. Συνήθως απαιτούνται αρκετές εβδομάδες και συχνά 2 έως 4 μήνες συστηματικής εφαρμογής, δύο φορές την ημέρα, πριν γίνει αντιληπτή διέγερση της ανάπτυξης· η ταχύτητα και ο βαθμός ανταπόκρισης διαφέρουν σημαντικά από ασθενή σε ασθενή. Τις πρώτες 2 έως 6 εβδομάδες μπορεί να παρουσιαστεί παροδική αύξηση της τριχόπτωσης, φαινόμενο που συνδέεται με μεταβολή του κύκλου των τριχών. Εάν η απώλεια επιμένει πέραν των 6 εβδομάδων ή επιδεινώνεται, η εφαρμογή πρέπει να διακόπτεται και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Αν, αντίθετα, δεν παρατηρηθεί καμία βελτίωση έπειτα από 4 μήνες τακτικής χρήσης, η θεραπεία συνήθως διακόπτεται σε συνεννόηση με τον γιατρό. Η συνέχιση της θεραπείας είναι αναγκαία για τη διατήρηση του οφέλους και, μετά τη διακοπή, η κατάσταση μπορεί να επιστρέψει σταδιακά προς το αρχικό επίπεδο μέσα σε περίπου 3 έως 4 μήνες.
Ενδείξεις και προφυλάξεις
Το ALOPEXY ενδείκνυται για μέτρια ανδρογενετική αλωπεκία σε ενήλικους άνδρες. Δεν προορίζεται για γυναίκες, καθώς τα κλινικά δεδομένα του σκευάσματος δείχνουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα σε αυτόν τον πληθυσμό και συχνότητα υπερτρίχωσης μακριά από το σημείο εφαρμογής της τάξης του 37%.
Δεν πρέπει να εφαρμόζεται όταν υπάρχει αλλεργία στη μινοξιδίλη ή σε συστατικό του διαλύματος, όταν το τριχωτό είναι τραυματισμένο ή πάσχει από δερματοπάθεια, καθώς και σε άτομα που είχαν κακή ανοχή σε διάλυμα μινοξιδίλης 2%. Ξαφνική τριχόπτωση, τριχόπτωση κατά πλάκες, τριχόπτωση μετά τον τοκετό, ή απώλεια μαλλιών χωρίς σαφή αιτία ή χωρίς συμβατό οικογενειακό ιστορικό απαιτούν πρώτα διάγνωση και όχι εμπειρική αυτοθεραπεία.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, υπόταση ή αρρυθμία, επειδή η συστηματική απορρόφηση είναι μικρή αλλά υπαρκτή. Πόνος στο στήθος, ταχυκαρδία, λιποθυμική τάση, επίμονη ζάλη, ξαφνική αύξηση βάρους, οίδημα χεριών ή ποδιών και επίμονος έντονος ερεθισμός του τριχωτού αποτελούν λόγους διακοπής και άμεσης ιατρικής συμβουλής. Το διάλυμα εφαρμόζεται αποκλειστικά στην προβλεπόμενη περιοχή και πρέπει να αποφεύγεται η επαφή με μάτια και βλεννογόνους.
Ειδικές προειδοποιήσεις
- Ηλικιωμένοι: Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα σε άτομα άνω των 65 ετών δεν έχουν μελετηθεί, γι’ αυτό το συγκεκριμένο σκεύασμα δεν συνιστάται σε αυτή την ηλικιακή ομάδα χωρίς ιατρική αξιολόγηση.
- Παιδιά και νεογνά: Δεν έχει τεκμηριωθεί χρήση κάτω των 18 ετών. Έχουν αναφερθεί περιστατικά υπερτρίχωσης σε βρέφη μετά από ακούσια επαφή του δέρματός τους με σημεία όπου φροντιστής είχε εφαρμόσει τοπική μινοξιδίλη, επομένως απαιτείται προσεκτική αποφυγή τέτοιας έκθεσης.
- Εγκυμοσύνη: Η χρήση μινοξιδίλης στην εγκυμοσύνη αποφεύγεται. Το ALOPEXY δεν προορίζεται για χρήση σε γυναίκες και η απόφαση για οποιαδήποτε έκθεση στην κύηση πρέπει να λαμβάνεται από γιατρό.
- Θηλασμός: Συστηματικά απορροφημένη μινοξιδίλη μπορεί να απεκκριθεί στο μητρικό γάλα. Το σκεύασμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τον θηλασμό.
Παρενέργειες
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι κυρίως τοπικές. Πολύ συχνά έχουν αναφερθεί υπερτρίχωση μακριά από το σημείο εφαρμογής και κεφαλαλγία. Συχνές αντιδράσεις περιλαμβάνουν κνησμό, ερυθρότητα, ξηρότητα, απολέπιση, δερματίτιδα ή αίσθημα ερεθισμού στο τριχωτό. Στην ίδια κατηγορία έχουν καταγραφεί επίσης μυοσκελετικός πόνος, περιφερικό οίδημα, δύσπνοια και κατάθλιψη. Η αιθανόλη και η προπυλενογλυκόλη του διαλύματος μπορούν να συμβάλουν σε τοπικό ερεθισμό.
Η δερματίτιδα επαφής χρειάζεται διάκριση ανάμεσα σε ερεθιστική αντίδραση και πραγματική αλλεργία. Συστηματική ανασκόπηση περιστατικών με επιβεβαιωμένη αλλεργική δερματίτιδα έδειξε ότι υπεύθυνη μπορεί να είναι η ίδια η μινοξιδίλη ή συστατικά του φορέα, ιδίως η προπυλενογλυκόλη. Επίμονη φαγούρα, ερύθημα και απολέπιση αξίζουν δερματολογική εκτίμηση.
Για αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες η συχνότητα δεν μπορεί να εκτιμηθεί με ακρίβεια. Σε αυτές περιλαμβάνονται ζάλη, υπόταση, ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών, πόνος στο στήθος, διαταραχές της όρασης, μεταβολές στο χρώμα ή στην υφή των μαλλιών, νεφρολιθίαση, ηπατίτιδα και οίδημα προσώπου. Οίδημα χειλιών, γλώσσας ή λαιμού με δυσκολία στην κατάποση ή την αναπνοή μπορεί να αποτελεί σοβαρή αλλεργική αντίδραση (αγγειοοίδημα) και απαιτεί επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Δοσολογία και χορήγηση
Η συνήθης δοσολογία για το ALOPEXY 50 mg/ml είναι 1 ml στο τριχωτό της κεφαλής δύο φορές την ημέρα, μία εφαρμογή το πρωί και μία το βράδυ. Η συνολική ημερήσια ποσότητα δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 2 ml, ανεξάρτητα από το μέγεθος της περιοχής. Με την αντλία, έξι ψεκασμοί αντιστοιχούν σε 1 ml. Το διάλυμα εφαρμόζεται σε εντελώς στεγνό τριχωτό και απλώνεται με τα δάκτυλα από το κέντρο προς την υπόλοιπη περιοχή. Τα χέρια πλένονται πριν και μετά την εφαρμογή. Οι λεπτομέρειες χρήσης και ασφάλειας περιλαμβάνονται στο επίσημο φύλλο οδηγιών.
Η μεγαλύτερη ποσότητα ή συχνότερη εφαρμογή δεν επιταχύνει τεκμηριωμένα την ανταπόκριση και μπορεί να αυξήσει τον ερεθισμό ή τη συστηματική απορρόφηση. Η ακριβής διάρκεια, η επανεκτίμηση στους 4 μήνες και τυχόν αλλαγή θεραπείας πρέπει να ακολουθούν το ισχύον φύλλο οδηγιών και την ιατρική συμβουλή, ιδίως όταν η διάγνωση της τριχόπτωσης δεν είναι απολύτως σαφής.
Τι να κάνω αν παραλείψω μία δόση
- Παραλείψτε τη δόση που ξεχάστηκε και συνεχίστε με την επόμενη προγραμματισμένη εφαρμογή. Δεν χρησιμοποιείται διπλή ποσότητα για αναπλήρωση.
Υπερδοσολογία
Με σωστή τοπική χρήση η υπερδοσολογία είναι απίθανη. Η εφαρμογή σε τραυματισμένο ή φλεγμονώδες δέρμα μπορεί να αυξήσει την απορρόφηση, ενώ η κατάποση του διαλύματος ενέχει σοβαρότερο κίνδυνο λόγω της αγγειοδιασταλτικής δράσης της μινοξιδίλης. Ενδεικτικά, 5 ml διαλύματος περιέχουν 250 mg μινοξιδίλης, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 2,5 φορές τη μέγιστη δόση που χρησιμοποιείται από το στόμα για την αντιμετώπιση της υπέρτασης σε ενήλικες. Πιθανές εκδηλώσεις είναι υπόταση, ταχυκαρδία, ζάλη και κατακράτηση υγρών με αύξηση βάρους.
Δεν περιγράφεται ειδικό αντίδοτο στο επίσημο προϊόν. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και συμπτωματική σε ιατρικό περιβάλλον, με χρήση διουρητικών για την κατακράτηση υγρών, β-αναστολέα για την ταχυκαρδία και ενδοφλέβιου ισότονου ορού για τυχόν υπόταση. Το διαθέσιμο SmPC δεν παρέχει ειδική σύσταση για αιμοκάθαρση ως μέθοδο απομάκρυνσης. Σε τυχαία κατάποση ή συμπτώματα συστηματικής τοξικότητας απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Αλληλεπιδράσεις
Φαρμάκου-φαρμάκου
- Η ταυτόχρονη εφαρμογή στο ίδιο σημείο με τρετινοΐνη, ανθραλίνη ή διπροπιονική βηταμεθαζόνη πρέπει να αποφεύγεται, επειδή αυτά τα δερματολογικά προϊόντα μπορούν να μεταβάλουν τη διαδερμική απορρόφηση ή τις τοπικές συγκεντρώσεις της μινοξιδίλης.
- Σε άτομα που λαμβάνουν περιφερικά αγγειοδιασταλτικά δεν μπορεί να αποκλειστεί θεωρητικά ο κίνδυνος ορθοστατικής υπότασης, μολονότι αυτή η αλληλεπίδραση δεν έχει αποδειχθεί κλινικά για την τοπική χρήση.
Φαρμάκου-τροφής
- Δεν έχει τεκμηριωθεί κλινικά σημαντική αλληλεπίδραση με τροφή ή ποτό, καθώς το ALOPEXY εφαρμόζεται τοπικά και το φύλλο οδηγιών δεν προβλέπει ειδικό διατροφικό περιορισμό.
Φύλαξη φαρμάκου
Το διάλυμα περιέχει αιθανόλη και είναι εύφλεκτο. Πρέπει να διατηρείται μακριά από θερμότητα, σπινθήρες, γυμνή φλόγα και άλλες πηγές ανάφλεξης, με τη φιάλη ασφαλώς κλεισμένη και μακριά από παιδιά. Πριν το άνοιγμα η διάρκεια ζωής του προϊόντος είναι 3 έτη· μετά το πρώτο άνοιγμα, χρησιμοποιείται έως έναν μήνα. Στα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία δεν καθορίζεται ειδικό στενό εύρος θερμοκρασίας φύλαξης, γι’ αυτό υπερισχύουν πάντοτε οι οδηγίες της συγκεκριμένης συσκευασίας και του ισχύοντος φύλλου οδηγιών.
Πρόσθετες σημαντικές πληροφορίες
- Ανάπτυξη ανθεκτικότητας: Η έννοια της μικροβιακής αντοχής δεν εφαρμόζεται στη μινοξιδίλη. Η ανεπαρκής ανταπόκριση σχετίζεται περισσότερο με βιολογική διακύμανση, στάδιο της αλωπεκίας, συνέπεια στην εφαρμογή και πιθανώς χαμηλή δραστηριότητα SULT1A1, του ενζύμου που ενεργοποιεί τη μινοξιδίλη μέσα στον θύλακο.
- Προκλινικές και κλινικές μελέτες: Προκλινικά δεδομένα υποστηρίζουν επιδράσεις στον κύκλο της τρίχας και σε κυτταρικά μονοπάτια των τριχοθυλακίων. Οι κλινικές δοκιμές της τοπικής μινοξιδίλης έχουν δείξει αύξηση της τριχοφυΐας σε μέρος των ασθενών με ανδρογενετική αλωπεκία, με σαφή μεταβλητότητα στο μέγεθος της ανταπόκρισης.
- Μετεγκριτικές μελέτες, φαρμακοεπαγρύπνηση και φαρμακοκινητικά χαρακτηριστικά: Η διαδερμική απορρόφηση από υγιές τριχωτό είναι χαμηλή. Στο ισχύον SmPC αναφέρεται μέση συστηματική απορρόφηση περίπου 1,7% της εφαρμοζόμενης δόσης (με εύρος 0,3–4,5%) και απομάκρυνση περίπου 95% της απορροφημένης ποσότητας μέσα σε τέσσερις ημέρες μετά τη διακοπή.
- Συγκριτική αποτελεσματικότητα: Νεότερες συγκριτικές αναλύσεις εξακολουθούν να τοποθετούν την τοπική μινοξιδίλη 5% μεταξύ των αποτελεσματικότερων τοπικών επιλογών για ανδρική ανδρογενετική αλωπεκία. Η σύγκριση μεταξύ θεραπειών επηρεάζεται από τη διάρκεια, τη συγκέντρωση, τη συχνότητα εφαρμογής και τον τρόπο μέτρησης της τριχοφυΐας.
- Συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις: Η συνολική βιβλιογραφία υποστηρίζει υπεροχή της τοπικής μινοξιδίλης έναντι placebo ως προς την αύξηση τριχών. Παράλληλα, οι ανασκοπήσεις τονίζουν ότι η κλινικά ή αισθητικά ικανοποιητική ανταπόκριση αφορά μόνο μέρος των χρηστών και ότι η μακροχρόνια συνέπεια στη θεραπεία επηρεάζει σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα.
Τρέχουσες ερευνητικές κατευθύνσεις και μελλοντικές προοπτικές
Το ενδιαφέρον στρέφεται στην πρόβλεψη του ποιος θα ανταποκριθεί καλύτερα, με τη δραστηριότητα της SULT1A1 στο τριχοθυλάκιο να μελετάται ως πιθανός βιοδείκτης. Παράλληλα αξιολογούνται συνδυαστικές προσεγγίσεις, όπως microneedling μαζί με τοπική μινοξιδίλη, καθώς και διαφορετικές οδοί χορήγησης. Οι σύγχρονες κατευθύνσεις περιλαμβάνουν επίσης έρευνα για από του στόματος και υπογλώσσια χορήγηση, με ανάγκη για καλύτερα δεδομένα μακροχρόνιας ασφάλειας και τυποποιημένες κλινικές δοκιμές. Οι μορφές αυτές δεν αποτελούν απλή εναλλακτική χρήση του ALOPEXY και χρειάζονται διαφορετική εκτίμηση δοσολογίας και καρδιαγγειακού κινδύνου.
Ιστορία του φαρμάκου
Η μινοξιδίλη αναπτύχθηκε αρχικά ως από του στόματος αγγειοδιασταλτικό για σοβαρή υπέρταση. Κατά τη χρήση της παρατηρήθηκε υπερτρίχωση, ένα ανεπιθύμητο αποτέλεσμα που έδωσε την ιδέα για τοπική εφαρμογή στο τριχωτό. Τα πρώτα διαλύματα 2% κυκλοφόρησαν τη δεκαετία του 1980 και ακολούθησαν συγκεντρώσεις 5% τη δεκαετία του 1990. Η μετάβαση από αντιυπερτασικό φάρμακο σε θεραπεία τριχόπτωσης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αξιοποίησης μιας παρατηρημένης ανεπιθύμητης ενέργειας σε νέα θεραπευτική ένδειξη.
Συνοπτικά
Η μινοξιδίλη είναι τοπικός δερματολογικός παράγοντας για επιλεγμένες περιπτώσεις ανδρογενετικής αλωπεκίας σε ενήλικους άνδρες. Η δράση της εξαρτάται από μετατροπή σε θειική μινοξιδίλη μέσα στο τριχοθυλάκιο και συνδέεται με τροποποίηση του κύκλου της τρίχας. Χρησιμοποιείται στο τριχωτό σε καθορισμένη ποσότητα, ενώ απαιτείται προσοχή σε καρδιαγγειακή νόσο, ερεθισμένο δέρμα και συμπτώματα συστηματικής απορρόφησης. Η διάγνωση του τύπου τριχόπτωσης και η καταλληλότητα της θεραπείας χρειάζονται ιατρική καθοδήγηση.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Η χρήση φαρμάκων για τριχόπτωση πρέπει να γίνεται αφού έχει αξιολογηθεί η αιτία της απώλειας μαλλιών. Διαβάζετε πάντοτε το ισχύον φύλλο οδηγιών και ζητάτε συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Το παρόν εγκυκλοπαιδικό κείμενο παρέχει ενημέρωση για τη μινοξιδίλη και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη διάγνωση ή θεραπευτική οδηγία.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι το ALOPEXY και πώς δρα;
Το ALOPEXY είναι δερματικό διάλυμα μινοξιδίλης 5% για επιλεγμένες περιπτώσεις ανδρογενετικής αλωπεκίας σε ενήλικους άνδρες. Η μινοξιδίλη ενεργοποιείται μέσα στο τριχοθυλάκιο και επηρεάζει τον κύκλο ανάπτυξης της τρίχας. Η διάγνωση της αλωπεκίας και η καταλληλότητα της χρήσης χρειάζονται ιατρική συμβουλή.
Σε πόσο χρόνο φαίνεται αποτέλεσμα από το ALOPEXY;
Η ανάπτυξη νέων τριχών είναι αργή και συνήθως χρειάζονται περίπου 2 έως 4 μήνες συνεπούς εφαρμογής για να αξιολογηθεί αρχική ανταπόκριση. Μερικοί χρήστες ανταποκρίνονται λιγότερο ή καθόλου. Εάν η τριχόπτωση επιδεινώνεται ή δεν υπάρχει αναμενόμενη βελτίωση, ο γιατρός πρέπει να επανεκτιμήσει τη διάγνωση και τη θεραπεία.
Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες της μινοξιδίλης στο ALOPEXY;
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν το δέρμα του τριχωτού, όπως κνησμό, ξηρότητα, ερυθρότητα, απολέπιση και δερματίτιδα. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν κεφαλαλγία ή ανεπιθύμητη τριχοφυΐα μακριά από την περιοχή εφαρμογής. Επίμονα ή σοβαρά συμπτώματα χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
Μπορεί το ALOPEXY να χρησιμοποιηθεί σε γυναίκες;
Το συγκεκριμένο διάλυμα 50 mg/ml δεν προορίζεται για γυναίκες, καθώς το επίσημο προϊόν αναφέρει μειωμένη καταλληλότητα και αυξημένη συχνότητα υπερτρίχωσης μακριά από το σημείο εφαρμογής. Άλλες μορφές μινοξιδίλης έχουν διαφορετικές ενδείξεις διεθνώς. Η επιλογή θεραπείας για γυναικεία τριχόπτωση πρέπει να γίνεται από γιατρό.
Τι συμβαίνει αν σταματήσει το ALOPEXY;
Η δράση της τοπικής μινοξιδίλης διατηρείται όσο συνεχίζεται η θεραπεία. Μετά τη διακοπή, το κερδισμένο αποτέλεσμα μπορεί να χαθεί σταδιακά και η τριχοφυΐα να επιστρέψει προς την προθεραπευτική κατάσταση μέσα σε λίγους μήνες. Η απόφαση διακοπής ή αλλαγής θεραπείας καλό είναι να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση.
