AGARDON: Παρενέργειες | Ενδείξεις | Πληροφορίες

Τι είναι το AGARDON

Το AGARDON είναι αντιιικό φάρμακο που περιέχει 245 mg τενοφοβίρης δισοπροξίλης, στη συγκεκριμένη φαρμακοτεχνική μορφή ως ηλεκτρικό άλας (succinate), και ανήκει στους νουκλεοτιδικούς αναστολείς της ανάστροφης μεταγραφάσης, με κωδικό ATC J05AF07. Χορηγείται από το στόμα και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της λοίμωξης από HIV-1, πάντοτε σε συνδυασμό με άλλα αντιρετροϊκά φάρμακα, καθώς και για τη χρόνια ηπατίτιδα Β σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς. Η τενοφοβίρη δισοπροξίλη είναι προφάρμακο, δηλαδή ουσία που μετατρέπεται μετά τη χορήγηση στην ενεργό τενοφοβίρη. Το επίσημο φύλλο οδηγιών περιγράφει τόσο τις θεραπευτικές χρήσεις όσο και τις ιδιαίτερες προφυλάξεις της συγκεκριμένης εμπορικής μορφής. (elpen.gr)

Ανάλυση της δραστικής ουσίας

Η τενοφοβίρη δισοπροξίλη σχεδιάστηκε ώστε να υπερβαίνει τη χαμηλή από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα της τενοφοβίρης. Μετά την απορρόφηση υδρολύεται σε τενοφοβίρη και, μέσα στα κύτταρα, φωσφορυλιώνεται σε διφωσφορική τενοφοβίρη. Αυτός είναι ο ενεργός μεταβολίτης.

Στον HIV-1 ανταγωνίζεται το φυσιολογικό δεοξυαδενοσινοτριφωσφορικό κατά τη σύνθεση του ιικού DNA και αναστέλλει την ανάστροφη μεταγραφάση. Στον HBV παρεμβαίνει αντιστοίχως στην ιική DNA πολυμεράση. Επειδή η τενοφοβίρη δεν διαθέτει την κατάλληλη χημική ομάδα για συνέχιση της αλυσίδας, η ενσωμάτωσή της προκαλεί τερματισμό της σύνθεσης του DNA. Ο μηχανισμός δράσης εξηγεί έτσι την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου απέναντι σε δύο διαφορετικούς ιούς που βασίζονται σε συγγενείς μηχανισμούς αντιγραφής. (PubMed Central (PMC))

Η τενοφοβίρη αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς, τόσο με σπειραματική διήθηση όσο και με ενεργό σωληναριακή έκκριση. Δεν εξαρτάται ουσιαστικά από το κυτόχρωμα CYP450 για τον μεταβολισμό της. Αυτό περιορίζει αρκετές κλασικές μεταβολικές αλληλεπιδράσεις, αλλά καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη νεφρική λειτουργία και τη συγχορήγηση άλλων νεφροτοξικών ουσιών.

Αποτελεσματικότητα του AGARDON

Η φαρμακολογική δράση της τενοφοβίρης δεν πρέπει να συγχέεται με ίαση. Στη λοίμωξη από HIV-1, η τενοφοβίρη δισοπροξίλη αποτελεί συστατικό συνδυαστικής αντιρετροϊκής θεραπείας. Η καταστολή της ιικής αντιγραφής μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη μείωση του HIV RNA και ανοσολογική αποκατάσταση, χωρίς όμως να εξαλείφει τον ιό από τον οργανισμό.

Ισχυρά κλινικά δεδομένα προέκυψαν από μακροχρόνιες τυχαιοποιημένες δοκιμές. Σε θεραπευτικά σχήματα με λαμιβουδίνη και εφαβιρένζη, η κλινική αποτελεσματικότητα της τενοφοβίρης διατηρήθηκε έως τις 144 εβδομάδες και ήταν συγκρίσιμη με εκείνη παλαιότερων νουκλεοσιδικών σχημάτων, με διαφορετικό προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών. (JAMA Network)

Στη χρόνια ηπατίτιδα Β, σημαντικό χαρακτηριστικό είναι η ισχυρή καταστολή του HBV DNA και ο υψηλός φραγμός στην ανάπτυξη αντοχής. Μελέτες πολυετούς παρακολούθησης έχουν καταγράψει εξαιρετικά υψηλά ποσοστά ιολογικής καταστολής σε ασθενείς που παρέμεναν υπό θεραπεία. Η μακροχρόνια καταστολή μπορεί να συνοδεύεται από βελτίωση βιοχημικών και ιστολογικών παραμέτρων της ηπατικής νόσου. (PubMed Central (PMC))

Ενδείξεις και προφυλάξεις

Το AGARDON 245 mg χρησιμοποιείται σε ενήλικες για HIV-1 σε συνδυασμό με άλλα αντιρετροϊκά φάρμακα και για χρόνια ηπατίτιδα Β όταν πληρούνται τα κατάλληλα θεραπευτικά κριτήρια. Στους εφήβους 12 έως κάτω των 18 ετών και βάρους τουλάχιστον 35 kg υπάρχουν ειδικότερες προϋποθέσεις ανάλογα με τη λοίμωξη.

Πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας έχει ιδιαίτερη σημασία η αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας. Σε χρόνια ηπατίτιδα Β δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετη διακοπή, επειδή μετά τη διακοπή της αντιιικής αγωγής μπορεί να εμφανιστεί παρόξυνση της ηπατίτιδας. Υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή στα έκδοχα αποτελεί αντένδειξη.

Ειδικές προειδοποιήσεις

• Ηλικιωμένοι: τα διαθέσιμα δεδομένα σε άτομα άνω των 65 ετών είναι περιορισμένα. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη νεφρική λειτουργία και στις συνυπάρχουσες θεραπείες.
• Παιδιά και νεογνά: τα δισκία AGARDON 245 mg δεν προορίζονται για παιδιά κάτω των 12 ετών. Δεν υπάρχει κατάλληλη φαρμακοτεχνική μορφή του σκευάσματος για νεογνά.
• Εγκυμοσύνη: μεγάλος αριθμός καταγεγραμμένων εκβάσεων κύησης δεν έχει δείξει αύξηση συγγενών δυσπλασιών ή εμβρυϊκής και νεογνικής τοξικότητας που να αποδίδεται στην τενοφοβίρη δισοπροξίλη. Η χρήση αποφασίζεται από τον θεράποντα όταν είναι κλινικά αναγκαία.
• Θηλασμός: σε μητέρες με HBV, ο θηλασμός μπορεί να εξεταστεί αφού το νεογνό έχει λάβει την ενδεδειγμένη πρόληψη κατά της ηπατίτιδας Β. Το επίσημο φύλλο του AGARDON αναφέρει ότι ο θηλασμός δεν συνιστάται σε γυναίκες που ζουν με HIV λόγω του κινδύνου μετάδοσης της λοίμωξης. (Medicines.org.uk)

Παρενέργειες του AGARDON

Οι πολύ συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν διάρροια, ναυτία, έμετο, ζάλη, εξάνθημα, αδυναμία και εργαστηριακά χαμηλά επίπεδα φωσφόρου. Συχνά μπορεί να εμφανιστούν κεφαλαλγία, κοιλιακό άλγος, κόπωση, μετεωρισμός και μείωση της οστικής πυκνότητας.

Λιγότερο συχνά παρατηρούνται αύξηση κρεατινίνης, υποκαλιαιμία, παγκρεατίτιδα, μυϊκή αδυναμία, ραβδομυόλυση ή εγγύς νεφρική σωληναριοπάθεια, στην οποία περιλαμβάνεται το σύνδρομο Fanconi. Σπάνιες αλλά σοβαρές αντιδράσεις είναι η νεφρική ανεπάρκεια, η νεφρίτιδα, η οστεομαλακία, η γαλακτική οξέωση και το αγγειοοίδημα.

Η μακροχρόνια έκθεση στην τενοφοβίρη δισοπροξίλη έχει συσχετισθεί με μεγαλύτερη μείωση της οστικής πυκνότητας συγκριτικά με ορισμένες νεότερες μορφές τενοφοβίρης. Η οστική ασφάλεια έχει γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία σε ασθενείς με οστεοπόρωση, κατάγματα ή άλλους παράγοντες κινδύνου. (PubMed Central (PMC))

Επίμονη μυϊκή αδυναμία, έντονο οστικό άλγος, σημαντική μεταβολή της διούρησης, οίδημα προσώπου ή λαιμού, βαθιά ταχεία αναπνοή και ασυνήθιστη υπνηλία απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

Δοσολογία και χορήγηση

Για ενήλικες και κατάλληλους εφήβους ηλικίας 12 έως κάτω των 18 ετών με βάρος τουλάχιστον 35 kg, η συνήθης δόση της συγκεκριμένης μορφής είναι ένα δισκίο 245 mg μία φορά ημερησίως με τροφή. Στον HIV το AGARDON δεν χρησιμοποιείται ως μονοθεραπεία.

Η νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να απαιτεί μεγαλύτερο μεσοδιάστημα μεταξύ των δόσεων. Σε μέτρια ή σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια και σε αιμοκάθαρση οι προσαρμογές είναι εξειδικευμένες και δεν πρέπει να επιχειρούνται από τον ασθενή. Η ακριβής δοσολογία καθορίζεται αποκλειστικά από τον θεράποντα και την ισχύουσα Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος.

Τι να κάνω αν παραλείψω μία δόση

• Αν έχουν περάσει λιγότερες από 12 ώρες, η δόση λαμβάνεται το συντομότερο δυνατό και στη συνέχεια συνεχίζεται το κανονικό πρόγραμμα. Αν έχουν περάσει περισσότερες από 12 ώρες και πλησιάζει η επόμενη δόση, η παραλειφθείσα δόση δεν λαμβάνεται. Δεν λαμβάνεται διπλή δόση.

Υπερδοσολογία

Η λήψη μεγαλύτερης ποσότητας μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα και τη βαρύτητα των γνωστών ανεπιθύμητων ενεργειών. Απαιτείται άμεση επικοινωνία με γιατρό ή τμήμα επειγόντων περιστατικών και κλινική παρακολούθηση. Ειδικό αντίδοτο δεν υπάρχει. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική, ενώ η τενοφοβίρη μπορεί να απομακρυνθεί σε σημαντικό βαθμό μέσω αιμοκάθαρσης.

Αλληλεπιδράσεις

Φαρμάκου-φαρμάκου

• Άλλα σκευάσματα τενοφοβίρης: δεν πρέπει να συνδυάζονται αυθαίρετα με AGARDON, συμπεριλαμβανομένων σκευασμάτων τενοφοβίρης αλαφεναμίδης.
• Αδεφοβίρη: η συγχορήγηση δεν συνιστάται.
• Διδανοσίνη: η τενοφοβίρη αυξάνει την έκθεσή της και ο συνδυασμός έχει συνδεθεί με παγκρεατίτιδα, γαλακτική οξέωση και δυσμενή ιολογικά αποτελέσματα.
• Νεφροτοξικά φάρμακα: αμινογλυκοσίδες, αμφοτερικίνη Β, βανκομυκίνη, σιδοφοβίρη και άλλα μπορεί να αυξήσουν τον νεφρικό κίνδυνο. Προσοχή απαιτείται επίσης με υψηλές ή πολλαπλές δόσεις ΜΣΑΦ.
• Ενισχυμένοι αναστολείς πρωτεάσης: ριτοναβίρη ή κοβισιστάτη μπορούν, σε ορισμένα σχήματα, να αυξήσουν την έκθεση στην τενοφοβίρη.
• Ορισμένα αντιιικά HCV: συνδυασμοί με λεδιπασβίρη/σοφοσμπουβίρη ή σοφοσμπουβίρη/βελπατασβίρη μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα τενοφοβίρης και να απαιτούν στενότερη παρακολούθηση των νεφρών.

Φαρμάκου-τροφής

• Το AGARDON λαμβάνεται με τροφή, ακόμη και με ελαφρύ γεύμα.
• Η τροφή ενισχύει τη βιοδιαθεσιμότητα της τενοφοβίρης δισοπροξίλης.
• Δεν υπάρχει λόγος να επινοούνται ειδικοί διατροφικοί αποκλεισμοί όταν δεν έχουν δοθεί διαφορετικές οδηγίες από τον θεράποντα.

Φύλαξη φαρμάκου

Το AGARDON πρέπει να παραμένει σε μέρος που δεν βλέπουν και δεν προσεγγίζουν τα παιδιά. Η συγκεκριμένη μορφή δεν απαιτεί ιδιαίτερες συνθήκες φύλαξης και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μετά την ημερομηνία λήξης. Τα αχρησιμοποίητα φάρμακα δεν απορρίπτονται στην αποχέτευση ή στα κοινά οικιακά απορρίμματα. Οι ακριβείς οδηγίες της εκάστοτε συσκευασίας υπερισχύουν.

Πρόσθετες σημαντικές πληροφορίες

• Ανάπτυξη ανθεκτικότητας: στον HIV μπορεί να εμφανιστούν μεταλλάξεις όπως K65R ή K70E, ιδιαίτερα όταν η αντιιική καταστολή είναι ανεπαρκής. Στον HBV η τενοφοβίρη παρουσιάζει πολύ υψηλό γενετικό φραγμό και οι μακροχρόνιες μελέτες έχουν καταγράψει εξαιρετικά χαμηλή ανάπτυξη κλινικά σημαντικής αντοχής.
• Προκλινικές και κλινικές μελέτες: η αποτελεσματικότητα έχει επιβεβαιωθεί σε θεραπευτικά σχήματα τόσο για HIV όσο και για HBV, αλλά η κλινική αξία εξαρτάται από την ένδειξη, το συνολικό θεραπευτικό σχήμα και την προσήλωση.
• Μετεγκριτικές μελέτες και φαρμακοκινητική: η πολυετής χρήση κατέδειξε τη σημασία της παρακολούθησης κρεατινίνης, φωσφόρου και άλλων δεικτών εγγύς σωληναριακής λειτουργίας σε ασθενείς αυξημένου κινδύνου.
• Συγκριτική αποτελεσματικότητα: η τενοφοβίρη αλαφεναμίδη διατηρεί ισχυρή αντιιική δράση με μικρότερη συστηματική έκθεση στην τενοφοβίρη. Νεότερα δεδομένα για τη συγκριτική ασφάλεια δείχνουν βελτίωση νεφρικών και οστικών παραμέτρων μετά από μετάβαση από TDF σε TAF σε κατάλληλους πληθυσμούς. (PubMed Central (PMC))
• Συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις: συνολικά επιβεβαιώνουν ότι η νεφρική και η οστική ασφάλεια αποτελούν τα βασικά πεδία διαφοροποίησης μεταξύ των μορφών τενοφοβίρης, χωρίς αυτό να αναιρεί την υψηλή αντιιική ισχύ της τενοφοβίρης δισοπροξίλης.

Τρέχουσες ερευνητικές κατευθύνσεις και μελλοντικές προοπτικές

Η σύγχρονη έρευνα δεν επικεντρώνεται τόσο στην αναζήτηση μεγαλύτερης αντιιικής ισχύος της τενοφοβίρης δισοπροξίλης όσο στη βελτιστοποίηση της μακροχρόνιας ασφάλειας. Μελετώνται η εξατομίκευση της επιλογής μεταξύ TDF και TAF σύμφωνα με νεφρικό, οστικό και μεταβολικό κίνδυνο, η αξία πρώιμων βιοδεικτών σωληναριακής βλάβης και ο ρόλος μεταφορέων όπως OAT1, OAT3 και MRP4.

Στη χρόνια ηπατίτιδα Β, ευρύτερος ερευνητικός στόχος παραμένει η λειτουργική ίαση, δηλαδή η απώλεια του HBsAg με διατηρούμενο έλεγχο του ιού. Η τενοφοβίρη λειτουργεί σήμερα ως ισχυρή θεραπεία καταστολής του HBV, όχι ως καθιερωμένη μονοθεραπευτική μέθοδος εκρίζωσης της λοίμωξης.

Ιστορία του φαρμάκου

Η ανάπτυξη της τενοφοβίρης δισοπροξίλης κατά τη δεκαετία του 1990 επέτρεψε την αποτελεσματική από του στόματος χορήγηση της τενοφοβίρης. Η πρώτη ευρεία έγκρισή της για HIV πραγματοποιήθηκε το 2001, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το Viread έλαβε άδεια το 2002. Αργότερα η χρήση επεκτάθηκε στη χρόνια ηπατίτιδα Β. Έκτοτε η τενοφοβίρη αποτέλεσε ένα από τα πλέον μελετημένα νουκλεοτιδικά αντιιικά διεθνώς. (European Medicines Agency (EMA))

Συνοπτικά για το AGARDON

Η τενοφοβίρη δισοπροξίλη (φάρμακο AGARDON) είναι νουκλεοτιδικός αναστολέας της ανάστροφης μεταγραφάσης και της HBV DNA πολυμεράσης. Χρησιμοποιείται από το στόμα για HIV-1, ως μέρος συνδυαστικής αντιρετροϊκής θεραπείας, και για επιλεγμένες περιπτώσεις χρόνιας ηπατίτιδας Β. Η θεραπεία απαιτεί παρακολούθηση κυρίως της νεφρικής λειτουργίας και, όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, της υγείας των οστών. Η δόση και η διάρκεια καθορίζονται από γιατρό.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Κανένα φάρμακο δεν πρέπει να λαμβάνεται, να διακόπτεται ή να τροποποιείται χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Διαβάζετε το φύλλο οδηγιών της συγκεκριμένης συσκευασίας. Οι πληροφορίες αυτές έχουν εγκυκλοπαιδικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι το AGARDON και για ποιο λόγο χορηγείται;

Το AGARDON περιέχει τενοφοβίρη δισοπροξίλη, αντιιική δραστική ουσία που αναστέλλει ένζυμα απαραίτητα για την αντιγραφή του HIV-1 και του HBV. Χρησιμοποιείται για HIV σε συνδυασμό με άλλα αντιρετροϊκά και για χρόνια ηπατίτιδα Β σε επιλεγμένους ασθενείς. Η καταλληλότητα της θεραπείας πρέπει πάντοτε να αξιολογείται από γιατρό.

Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες του AGARDON;

Μεταξύ των συχνότερων ανεπιθύμητων ενεργειών αναφέρονται διάρροια, ναυτία, έμετος, ζάλη, εξάνθημα, αδυναμία, κεφαλαλγία και κοιλιακές ενοχλήσεις. Μπορεί επίσης να μειωθεί ο φωσφόρος του αίματος. Επειδή σπανιότερα εμφανίζονται σημαντικές νεφρικές ή οστικές επιπλοκές, η αξιολόγηση συμπτωμάτων και εργαστηριακών ευρημάτων χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση.

Πώς λαμβάνεται το AGARDON 245 mg;

Η συνήθης δοσολογία της συγκεκριμένης μορφής σε κατάλληλους ενήλικες και εφήβους τουλάχιστον 35 kg είναι ένα δισκίο μία φορά την ημέρα με τροφή. Η νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να απαιτήσει διαφορετικό μεσοδιάστημα μεταξύ δόσεων. Δεν πρέπει να γίνεται καμία αλλαγή στη δόση χωρίς οδηγία του θεράποντος γιατρού.

Μπορεί το AGARDON να επηρεάσει τους νεφρούς ή τα οστά;

Η τενοφοβίρη δισοπροξίλη μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προκαλέσει εγγύς νεφρική σωληναριακή δυσλειτουργία και, δευτερογενώς, απώλεια φωσφόρου ή οστεομαλακία. Έχει επίσης συσχετισθεί με μείωση της οστικής πυκνότητας. Ο ατομικός κίνδυνος διαφέρει σημαντικά, επομένως η ανάγκη εργαστηριακού ή οστικού ελέγχου καθορίζεται από γιατρό.

Μπορώ να διακόψω το AGARDON όταν οι εξετάσεις βελτιωθούν;

Όχι χωρίς προηγούμενη ιατρική απόφαση. Στον HIV η διακοπή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ιολογικού ελέγχου και ανάπτυξη αντοχής. Στη χρόνια ηπατίτιδα Β έχει παρατηρηθεί επιδείνωση της ηπατίτιδας μετά τη διακοπή αντιιικής θεραπείας. Η διάρκεια της αγωγής και οποιαδήποτε διακοπή πρέπει να αποφασίζονται αποκλειστικά από τον θεράποντα.