Τι είναι το M-M-RVAXPRO;
Το M-M-RVAXPRO είναι ένα εμβόλιο που χρησιμοποιείται για την πρόληψη της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς. Περιέχει ζωντανούς εξασθενημένους ιούς αυτών των τριών νόσων. Ενεργά συστατικά: 1) Ζωντανός εξασθενημένος ιός ιλαράς στελέχους Ender’s/Edmonston. 2) Ζωντανός εξασθενημένος ιός παρωτίτιδας στελέχους Jeryl Lynn (επίπεδο Β). 3) Ζωντανός εξασθενημένος ιός ερυθράς στελέχους Wistar 27/3. Ο ιός της ερυθράς καλλιεργείται σε ανθρώπινα διπλοειδή κύτταρα. Όταν χορηγείται υποδόρια, το ανοσοποιητικό σύστημα του ατόμου παράγει αντισώματα κατά των ιών. Θεραπευτική κατηγορία: Το M-M-RVAXPRO ταξινομείται στην κατηγορία J07BD52 (ATC), που αφορά εμβόλια ιλαράς σε συνδυασμό με παρωτίτιδα και ερυθρά, ζωντανά εξασθενημένα. Εντάσσεται στα φάρμακα κατά των λοιμώξεων για συστηματική χορήγηση, και ειδικότερα στα εμβόλια ιών, και ακριβέστερα στα εμβόλια ιλαράς (J07BD). Στο Εθνικό Συνταγολόγιο ανήκει στην κατηγορία 14.01.14 (Εμβόλιο ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς [Measles-Mumps-Rubella Vaccine (MMR)]), που αφορά στην ενεργητική ανοσοποίηση. Χημική Δομή: Δεν εφαρμόζεται, καθώς πρόκειται για βιολογικό παρασκεύασμα (εμβόλιο) και όχι για χημική ένωση. Μηχανισμός Δράσης: Το εμβόλιο δρα διεγείροντας το ανοσοποιητικό σύστημα να παράγει αντισώματα εναντίον των ιών της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς, χωρίς να προκαλεί τις ασθένειες. Αυτά τα αντισώματα προστατεύουν το άτομο από μελλοντική λοίμωξη από αυτούς τους ιούς. Ο J. Xu αναφέρει “failure to induce mucosal IgA antibodies and resident memory T”. Όμως προσθέτει ο ίδιος ερευνητής, ότι το εμβόλιο προκαλεί “ειδικά εξουδετερωτικά αντισώματα και αντισώματα IgA του βλεννογόνου”. Επίσης, o A Zemella, σημειώνει ότι “Ερευνήσαμε τη δέσμευση επτά mAbs που δημιουργήθηκαν κατά του εμβολίου Edmonston Zagreb”. Το M-M-RVAXPRO κυκλοφορεί σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Αυστρία, Γαλλία, Εσθονία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Κύπρος, Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία, Φινλανδία.
Ενδείξεις για το M-M-RVAXPRO
Το M-M-RVAXPRO ενδείκνυται για την ενεργητική ανοσοποίηση έναντι της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς. Χορηγείται σε άτομα ηλικίας 12 μηνών και άνω. Σκοπός του εμβολιασμού είναι η πρόκληση ανοσολογικής απόκρισης, η οποία θα προστατεύσει το άτομο από τη λοίμωξη από τους αντίστοιχους ιούς. Η χορήγηση γίνεται υποδόρια και το ανοσοποιητικό σύστημα ανταποκρίνεται παράγοντας αντισώματα. Η ανοσία που παρέχεται θεωρείται μακροχρόνια, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί επαναληπτική δόση. Το εμβόλιο συμβάλλει στη συλλογική ανοσία (ανοσία αγέλης), μειώνοντας τη διασπορά των ιών στην κοινότητα και προστατεύοντας έμμεσα και τα άτομα που δεν μπορούν να εμβολιαστούν (π.χ. βρέφη, ανοσοκατεσταλμένοι). Το εμβόλιο αυτό είναι σημαντικό εργαλείο δημόσιας υγείας για τον έλεγχο και την εξάλειψη αυτών των σοβαρών λοιμωδών νοσημάτων. Η χορήγησή του εντάσσεται στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμού των περισσοτέρων χωρών.
Προφυλάξεις
Πριν από τη χορήγηση του M-M-RVAXPRO, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ορισμένες προφυλάξεις. Αναβολή του εμβολιασμού συνιστάται σε περιπτώσεις οξείας εμπύρετης νόσου. Άτομα με ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης (π.χ. αναφυλαξία) σε κάποιο από τα συστατικά του εμβολίου (π.χ. νεομυκίνη) ή μετά από προηγούμενη δόση του εμβολίου, δεν πρέπει να εμβολιάζονται. Επίσης, άτομα με σοβαρή ανοσοανεπάρκεια, είτε λόγω νοσήματος (π.χ. AIDS, λευχαιμία, λέμφωμα) είτε λόγω ανοσοκατασταλτικής θεραπείας (π.χ. κορτικοστεροειδή σε υψηλές δόσεις, χημειοθεραπεία), δεν πρέπει να λαμβάνουν το εμβόλιο λόγω του κινδύνου πρόκλησης λοίμωξης από τους εξασθενημένους ιούς του εμβολίου. Συνιστάται προσοχή σε άτομα με θρομβοπενία ή ιστορικό θρομβοπενικής πορφύρας, καθώς έχει αναφερθεί επιδείνωση της θρομβοπενίας μετά τον εμβολιασμό.
Ειδικές προειδοποιήσεις για ηλικιωμένους, παιδιά και εγκύους
- Ηλικιωμένοι: Δεν υπάρχουν ειδικές προειδοποιήσεις για τους ηλικιωμένους. Το εμβόλιο θεωρείται γενικά ασφαλές και αποτελεσματικό σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα.
- Παιδιά: Το M-M-RVAXPRO χορηγείται σε παιδιά ηλικίας 12 μηνών και άνω. Δεν συνιστάται η χορήγηση σε βρέφη κάτω των 12 μηνών, καθώς τα μητρικά αντισώματα μπορεί να εξουδετερώσουν τους ιούς του εμβολίου, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά του.
- Έγκυοι: Το M-M-RVAXPRO αντενδείκνυται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, λόγω του θεωρητικού κινδύνου για το έμβρυο από τους ζωντανούς εξασθενημένους ιούς. Συνιστάται στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας να αποφεύγουν την εγκυμοσύνη για έναν μήνα μετά τον εμβολιασμό.
Παρενέργειες
Όπως όλα τα φάρμακα, έτσι και το M-M-RVAXPRO μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, αν και δεν παρουσιάζονται σε όλους. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι συνήθως ήπιες και παροδικές. Αυτές περιλαμβάνουν:
- Τοπικές αντιδράσεις: Πόνος, ερυθρότητα, οίδημα στο σημείο της ένεσης.
- Γενικά συμπτώματα: Πυρετός (συνήθως χαμηλός), εξάνθημα (δερματικό), κακουχία, ευερεθιστότητα, λήθαργος.
Λιγότερο συχνές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Φλεγμονή των παρωτίδων αδένων (παρωτίτιδα).
- Ορχίτιδα (φλεγμονή των όρχεων).
- Θρομβοπενία (μείωση του αριθμού των αιμοπεταλίων).
- Αρθραλγία (πόνος στις αρθρώσεις) ή αρθρίτιδα (φλεγμονή των αρθρώσεων), κυρίως σε ενήλικες γυναίκες.
- Σπασμοί (συνήθως σχετιζόμενοι με πυρετό).
- Εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα (εξαιρετικά σπάνιες).
Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις (αναφυλαξία). Αυτές απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Δοσολογία και Χορήγηση
Το M-M-RVAXPRO χορηγείται υποδόρια (κάτω από το δέρμα). Η συνήθης δοσολογία είναι:
- Πρώτη δόση: Σε ηλικία 12-15 μηνών.
- Δεύτερη δόση: Σε ηλικία 4-6 ετών (ή νωρίτερα, ανάλογα με τις συστάσεις του εθνικού προγράμματος εμβολιασμού).
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χορηγηθεί και σε ενήλικες που δεν έχουν ανοσία στην ιλαρά, την παρωτίτιδα ή την ερυθρά. Το εμβόλιο πρέπει να ανασυστάται αμέσως πριν από τη χρήση, χρησιμοποιώντας τον παρεχόμενο διαλύτη.
Τι να κάνω αν παραλείψω μια δόση M-M-RVAXPRO;
Εάν παραλειφθεί μια δόση του M-M-RVAXPRO, θα πρέπει να χορηγηθεί το συντομότερο δυνατό. Δεν χρειάζεται να επαναληφθεί ολόκληρη η σειρά εμβολιασμού. Εάν υπάρχει αμφιβολία για το χρονοδιάγραμμα του εμβολιασμού, θα πρέπει να ζητηθεί η συμβουλή ιατρού.
Υπερδοσολογία
Δεν έχουν αναφερθεί περιπτώσεις υπερδοσολογίας με το M-M-RVAXPRO. Θεωρητικά, η χορήγηση μεγαλύτερης δόσης από τη συνιστώμενη δεν αναμένεται να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, αλλά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης παρενεργειών. Σε περίπτωση που υπάρχει υποψία υπερδοσολογίας, συνιστάται η παρακολούθηση του ατόμου για τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Αλληλεπιδράσεις
Αλληλεπιδράσεις φαρμάκου-φαρμάκου
Το M-M-RVAXPRO, ως ζων εμβόλιο, ενδέχεται να αλληλεπιδράσει με ορισμένα φάρμακα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία, συμπεριλαμβανομένων των κορτικοστεροειδών (σε υψηλές δόσεις), χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, ακτινοθεραπείας ή άλλων φαρμάκων που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Η συγχορήγηση μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα του εμβολίου και να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών από τους ζωντανούς ιούς του εμβολίου. Επίσης, η χορήγηση ανοσοσφαιρινών ή μεταγγίσεων αίματος/πλάσματος μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο. Συνιστάται να μεσολαβεί ένα χρονικό διάστημα (τουλάχιστον 3 μηνών) μεταξύ της χορήγησης αυτών των προϊόντων και του εμβολιασμού. Ο Τ. Nakayama, και οι συνεργάτες του, μελετούν την αποτελεσματικότητα ενός παρόμοιου εμβολίου (measles–mumps–rubella vaccine” Nakayama T, et al). Γενικά, συνιστάται να ενημερώνεται ο ιατρός για όλα τα φάρμακα (συνταγογραφούμενα και μη) που λαμβάνει ένα άτομο πριν από τον εμβολιασμό.
Αλληλεπιδράσεις φαρμάκου-τροφής
Δεν έχουν αναφερθεί κλινικά σημαντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ του M-M-RVAXPRO και τροφών ή ποτών. Ο εμβολιασμός μπορεί να πραγματοποιηθεί ανεξάρτητα από τη λήψη τροφής.
Φύλαξη Φαρμάκου
Το M-M-RVAXPRO πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο (2°C – 8°C). Δεν πρέπει να καταψύχεται. Η σκόνη και ο διαλύτης πρέπει να προστατεύονται από το φως. Μετά την ανασύσταση, το εμβόλιο πρέπει να χρησιμοποιείται αμέσως. Εάν αυτό δεν είναι δυνατό, μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο (2°C – 8°C) για μέγιστο διάστημα 8 ωρών. Μετά από αυτό το διάστημα, το ανασυσταμένο εμβόλιο πρέπει να απορρίπτεται.
Ανάλυση Δραστικής Ουσίας
Το M-M-RVAXPRO περιέχει τρεις ζωντανούς, εξασθενημένους ιούς: ιό ιλαράς (στέλεχος Ender’s/Edmonston), ιό παρωτίτιδας (στέλεχος Jeryl Lynn, επίπεδο Β) και ιό ερυθράς (στέλεχος Wistar RA 27/3). Η εξασθένηση των ιών επιτυγχάνεται μέσω διαδοχικών καλλιεργειών σε μη ανθρώπινα κύτταρα (π.χ. κύτταρα εμβρύου κοτόπουλου για τον ιό της ιλαράς και της παρωτίτιδας, ανθρώπινα διπλοειδή κύτταρα για τον ιό της ερυθράς). Αυτή η διαδικασία μειώνει την ικανότητα των ιών να προκαλούν νόσο, διατηρώντας παράλληλα την ικανότητά τους να διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να προκαλούν παραγωγή αντισωμάτων. Τα αντισώματα αυτά παρέχουν προστασία έναντι μελλοντικής λοίμωξης από τους άγριους τύπους των ιών. Η ακριβής σύνθεση και η περιεκτικότητα σε κάθε ιό είναι αυστηρά καθορισμένες και ελεγχόμενες για να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του εμβολίου.
Αποτελεσματικότητα
Η αποτελεσματικότητα του M-M-RVAXPRO στην πρόληψη της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς είναι πολύ υψηλή. Μετά από δύο δόσεις του εμβολίου, η προστασία έναντι της ιλαράς προσεγγίζει το 97%, έναντι της παρωτίτιδας το 88% και έναντι της ερυθράς το 97%. Η ανοσία που επάγεται από το εμβόλιο είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, μακροχρόνια, πιθανώς εφ’ όρου ζωής. Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό ατόμων, τα επίπεδα αντισωμάτων μπορεί να μειωθούν με την πάροδο του χρόνου, καθιστώντας τα άτομα αυτά ευάλωτα σε λοίμωξη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο συνιστάται η χορήγηση δύο δόσεων του εμβολίου, για να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προστασία.
Πρόσθετες Σημαντικές Πληροφορίες
Το M-M-RVAXPRO έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας από ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά παγκοσμίως. Πριν από την ευρεία χρήση του εμβολίου, οι ασθένειες αυτές ήταν πολύ συχνές, ιδίως στα παιδιά, και προκαλούσαν σοβαρές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, κώφωση, ορχίτιδα και συγγενές σύνδρομο ερυθράς (εάν η λοίμωξη συμβεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης). Ο εμβολιασμός έχει οδηγήσει σε δραματική μείωση των κρουσμάτων και σε ορισμένες περιοχές, στην εξάλειψη των ασθενειών.
Ανάπτυξη Ανθεκτικότητας
Δεν έχει παρατηρηθεί ανάπτυξη ανθεκτικότητας των ιών της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς στο εμβόλιο M-M-RVAXPRO. Οι ιοί του εμβολίου είναι γενετικά σταθεροί και δεν έχουν την τάση να μεταλλάσσονται σε ανθεκτικά στελέχη. Ο J. Xu αναφέρει ότι διερευνάται η ανάπτυξη εμβολίων, συμπεριλαμβανομένου και του ιού της ιλαράς Edmonston (measles virus Edmonston, and the two mumps”, J. Xu, et al). Ωστόσο, η διατήρηση υψηλών ποσοστών εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό είναι κρίσιμης σημασίας για την πρόληψη της επανεμφάνισης και της εξάπλωσης αυτών των ασθενειών.
Προκλινικές και Κλινικές Μελέτες
Η ανάπτυξη του M-M-RVAXPRO, όπως και όλων των εμβολίων, βασίστηκε σε εκτεταμένες προκλινικές και κλινικές μελέτες. Οι προκλινικές μελέτες, που διεξάγονται σε εργαστηριακό περιβάλλον (in vitro) και σε ζώα (in vivo), αποσκοπούν στην αξιολόγηση της ασφάλειας και της ανοσογονικότητας του εμβολίου (δηλαδή της ικανότητάς του να προκαλεί ανοσολογική απόκριση). Σε αυτές τις μελέτες, εξετάζεται η τοξικότητα του εμβολίου, η ικανότητά του να επάγει την παραγωγή αντισωμάτων και η προστατευτική του δράση έναντι πειραματικής λοίμωξης. Αφού διαπιστωθεί η ασφάλεια και η ανοσογονικότητα στις προκλινικές μελέτες, ακολουθούν οι κλινικές μελέτες σε ανθρώπους. Αυτές οι μελέτες διεξάγονται σε φάσεις (Φάση Ι, ΙΙ, ΙΙΙ), με σταδιακά αυξανόμενο αριθμό συμμετεχόντων. Στις κλινικές μελέτες, αξιολογείται περαιτέρω η ασφάλεια του εμβολίου, προσδιορίζεται η βέλτιστη δοσολογία και χρονοδιάγραμμα χορήγησης, και τεκμηριώνεται η αποτελεσματικότητά του στην πρόληψη της νόσου σε πραγματικές συνθήκες.
Μετεγκριτικές Μελέτες, Φαρμακοεπαγρύπνηση και Φαρμακοκινητικά Χαρακτηριστικά
Μετά την έγκριση και την κυκλοφορία του M-M-RVAXPRO, η παρακολούθηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητάς του συνεχίζεται μέσω μετεγκριτικών μελετών και συστημάτων φαρμακοεπαγρύπνησης. Οι μετεγκριτικές μελέτες μπορεί να περιλαμβάνουν μεγάλες, πληθυσμιακές μελέτες παρατήρησης (observational studies) ή μελέτες μακροχρόνιας παρακολούθησης (long-term follow-up studies), οι οποίες παρέχουν επιπλέον δεδομένα για τη διατήρηση της ανοσίας, τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και την επίδραση του εμβολίου στη συχνότητα εμφάνισης της νόσου σε επίπεδο πληθυσμού. Η φαρμακοεπαγρύπνηση περιλαμβάνει τη συστηματική συλλογή, ανάλυση και αξιολόγηση αναφορών ανεπιθύμητων ενεργειών μετά τον εμβολιασμό. Αυτό το σύστημα επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση τυχόν σπάνιων ή απρόβλεπτων παρενεργειών και τη λήψη κατάλληλων μέτρων, εάν χρειαστεί. Ο A Zemella και οι συνεργάτες του, σε έρευνά τους, μελέτησαν την σύνδεση αντισωμάτων, “…raised against the Edmonston Zagreb vaccine” . Όσον αφορά τα φαρμακοκινητικά χαρακτηριστικά, το M-M-RVAXPRO, ως εμβόλιο, δεν υπόκειται στις τυπικές διαδικασίες απορρόφησης, κατανομής, μεταβολισμού και απέκκρισης (ADME) που χαρακτηρίζουν τα φάρμακα. Οι ζωντανοί εξασθενημένοι ιοί του εμβολίου πολλαπλασιάζονται τοπικά στο σημείο της ένεσης και στη συνέχεια προκαλούν συστηματική ανοσολογική απόκριση, χωρίς να κατανέμονται ευρέως στους ιστούς ή να υφίστανται εκτεταμένο μεταβολισμό.
Συγκριτική Αποτελεσματικότητα
Η συγκριτική αποτελεσματικότητα του M-M-RVAXPRO έναντι άλλων εμβολίων ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς (MMR) έχει αξιολογηθεί σε διάφορες μελέτες. Γενικά, τα διαθέσιμα εμβόλια MMR θεωρούνται παρόμοιας αποτελεσματικότητας στην πρόληψη των τριών νόσων. Οι διαφορές μεταξύ των εμβολίων αφορούν κυρίως τα στελέχη των ιών που περιέχουν, τη μέθοδο παραγωγής και τα έκδοχα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να υποστηρίζουν την υπεροχή ενός συγκεκριμένου εμβολίου MMR έναντι των άλλων όσον αφορά την κλινική αποτελεσματικότητα ή την ασφάλεια. Η επιλογή του κατάλληλου εμβολίου MMR γίνεται συνήθως με βάση τη διαθεσιμότητα, το κόστος και τις συστάσεις των εθνικών υγειονομικών αρχών.
Συστηματικές Ανασκοπήσεις και Μετα-Αναλύσεις
Πολλές συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις έχουν αξιολογήσει τη συνολική αποτελεσματικότητα και ασφάλεια των εμβολίων MMR, συμπεριλαμβανομένου του M-M-RVAXPRO. Αυτές οι μελέτες, που συνδυάζουν δεδομένα από πολλαπλές κλινικές δοκιμές και μελέτες παρατήρησης, παρέχουν ισχυρές αποδείξεις για την υψηλή αποτελεσματικότητα των εμβολίων MMR στην πρόληψη της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς. Επιπλέον, οι συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν επιβεβαιώσει το ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας των εμβολίων MMR, καταρρίπτοντας αβάσιμους ισχυρισμούς για συσχέτιση με αυτισμό ή άλλες σοβαρές παθήσεις. Τα ευρήματα αυτών των μελετών ενισχύουν τη σημασία του εμβολιασμού με MMR ως βασικού μέτρου δημόσιας υγείας. Oι D. Mucha, B. Łubkowska μελετούν την αποτελεσματικότητα του προγράμματος εξάλειψης της ιλαράς, (Measles Eradication Programme”, D. Mucha, B. Łubkowska et al).
Τρέχουσες Ερευνητικές Κατευθύνσεις και Μελλοντικές Προοπτικές
Παρά την υψηλή αποτελεσματικότητα των υπαρχόντων εμβολίων MMR, η έρευνα συνεχίζεται για την περαιτέρω βελτίωση της ανοσοπροστασίας και της ευκολίας χορήγησης. Οι τρέχουσες ερευνητικές κατευθύνσεις περιλαμβάνουν την ανάπτυξη νέων εμβολίων MMR με βελτιωμένα χαρακτηριστικά, όπως η αυξημένη θερμοσταθερότητα (για ευκολότερη αποθήκευση και μεταφορά), η δυνατότητα χορήγησης με εναλλακτικές οδούς (π.χ. ενδορρινικά ή με μικροβελόνες) και η ενσωμάτωση επιπλέον αντιγόνων για την παροχή προστασίας έναντι περισσότερων ασθενειών με μία μόνο δόση. Επιπλέον, διεξάγονται έρευνες για την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών ανοσίας που επάγονται από τα εμβόλια MMR, καθώς και για την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών εργαλείων για την αξιολόγηση της ανοσολογικής απόκρισης και της μακροχρόνιας προστασίας. Οι μελλοντικές προοπτικές περιλαμβάνουν τη συνεχή προσπάθεια για την επίτευξη και διατήρηση υψηλών ποσοστών εμβολιαστικής κάλυψης σε παγκόσμιο επίπεδο, με στόχο την εξάλειψη της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς.
Ιστορία του Φαρμάκου
Η ιστορία των εμβολίων ιλαράς, παρωτίτιδας και ερυθράς ξεκινά με τις μεμονωμένες προσπάθειες ανάπτυξης εμβολίων για κάθε μία από αυτές τις ασθένειες. Ο John Franklin Enders και οι συνεργάτες του, τη δεκαετία του 1960, απομόνωσαν τον ιό της ιλαράς και ανέπτυξαν το πρώτο εμβόλιο ζώντων εξασθενημένων ιών ιλαράς (στέλεχος Edmonston). Ο Maurice Hilleman, στα μέσα της δεκαετίας του 1960, ανέπτυξε το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας, χρησιμοποιώντας ιό από την κόρη του, Jeryl Lynn. Στα τέλη της ίδιας δεκαετίας, ο Stanley Plotkin ανέπτυξε το εμβόλιο κατά της ερυθράς (στέλεχος RA 27/3). Η ιδέα του συνδυασμού των τριών εμβολίων (MMR) προτάθηκε από τον Maurice Hilleman στις αρχές της δεκαετίας του 1970, με στόχο την απλούστευση του εμβολιαστικού προγράμματος. Το πρώτο εμβόλιο MMR αδειοδοτήθηκε το 1971 στις ΗΠΑ.
Στην Ελλάδα, τα εμβόλια που περιέχουν ζωντανούς εξασθενημένους ιούς ιλαράς, παρωτίτιδας και ερυθράς (ως μονοδύναμα ή τριδύναμο MMR) εντάχθηκαν στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Η εισαγωγή του MMR το 1981 (με μία δόση αρχικά, και με δύο δόσεις από το 1991) οδήγησε σε σημαντική μείωση των κρουσμάτων στον ελληνικό πληθυσμό. Πριν από την ευρεία χρήση του εμβολίου, οι ασθένειες αυτές προκαλούσαν σημαντική νοσηρότητα και επιπλοκές. Ωστόσο, σποραδικές επιδημικές εξάρσεις εξακολουθούν να παρατηρούνται, τονίζοντας τη σημασία της διατήρησης υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης. Η χρήση συγκεκριμένων στελεχών (Ender’s/Edmonston, Jeryl Lynn, Wistar RA 27/3) στα εμβόλια MMR στην Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με τις διεθνείς πρακτικές και τις συστάσεις του ΠΟΥ.
Συνοπτικά για το Εμβόλιο (φάρμακο M-M-RVAXPRO)
Το εμβόλιο ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς χρησιμοποιείται για την ενεργητική ανοσοποίηση έναντι των τριών αυτών ιογενών λοιμώξεων. Χορηγείται σε δύο δόσεις, συνήθως στην παιδική ηλικία. Αντενδείκνυται σε άτομα με σοβαρή ανοσοανεπάρκεια, σε εγκύους και σε άτομα με ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης σε συστατικά του. Συνήθεις παρενέργειες περιλαμβάνουν τοπικές αντιδράσεις (πόνο, ερυθρότητα) και ήπια γενικά συμπτώματα (πυρετό, εξάνθημα). Σπανιότερα, μπορεί να εμφανιστούν φλεγμονή των παρωτίδων ή των όρχεων, θρομβοπενία, αρθραλγία/αρθρίτιδα, σπασμοί ή, εξαιρετικά σπάνια, εγκεφαλίτιδα/μηνιγγίτιδα. Απαιτείται προσοχή σε άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ή έχουν ιστορικό θρομβοπενίας. Η φύλαξη γίνεται σε ψυγείο (2-8°C), προστατευμένο από το φως. Η αποτελεσματικότητά του στην πρόληψη των νοσημάτων είναι πολύ υψηλή. Η τυχόν παράλειψη δόσης αντιμετωπίζεται με χορήγηση της δόσης το συντομότερο δυνατό.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Μην παίρνετε ποτέ φάρμακα χωρίς να συμβουλευτείτε γιατρό. Διαβάζετε πάντα το φύλλο οδηγιών του φαρμάκου. Το παρόν άρθρο αναφέρεται στην συγκεκριμένη δραστική ουσία και δεν αντικαθιστά τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας.
Βιβλιογραφία
- Mucha D, B Łubkowska, E Augustynowicz, P Stefanoff. “Evaluation of WHO Measles Eradication Programme for the European Region of 53 Countries with Emphasis on Poland in the Years 2003–2014.” Tropical Medicine and Infectious Disease, 2025.
- Nakayama T, S Hamada, A Kawamura, Y Sogawa, T Kurosaki, K Okubo, M Nukina, T Iwata, H Sato. “Non-inferiority and vaccine titer-confirmation studies of MMR vaccine (JVC-001; measles AIK-C, mumps RIT4385, and rubella Takahashi strains) in healthy 1…” Vaccine, 2025.
- Paz M, M Padilla, E Perez, J Sauceda, A Camacho. “Vaccine-Associated Rubella Caused by the RA 27/3 Strain.” Vaccines, 2022.
- Xu J. “Development of Intranasal, Live Attenuated and Live Vectored Multivalent Vaccines for SARS-CoV-2.” 2024.
- Zemella A, K Beer, F Ramm, D Wenzel, A Düx, S Thiele, G Sutter, V von Messling, M Scheuplein, M Lorbach, A Maisner. “Vaccine-induced neutralizing antibodies bind to the H protein of a historical measles virus.” International Journal of Infectious Diseases, 2024.